Беларускія археолагі вызначылі дакладны год заснавання Менска. Розніца — 40 гадоў

Кіраўнік экспедыцыі Андрэй Вайцяховіч у інтэрв’ю БелТА падзяліўся высновамі зробленымі пасля археалагічных раскопак на беразе ракі Менка.

Галоўнае адкрыццё, якое ўжо называюць гістарычным, — гэта дакладная дата заснавання горада. Яе ўдалося вызначыць дзякуючы унікальнай захаванасці драўляных канструкцый.

Гэта азначае, што сталіцы Беларусі сёлета магло б споўніцца не 956, а 1027 гадоў-розніца цэлых 40 гадоў. Канчатковае рашэнне аб афіцыйнай змене даты заснавання цяпер знаходзіцца ў руках гарадскіх уладаў.

Па словах археолага, раскопкі малююць карціну не проста буйнога паселішча, а паўнавартаснага адміністрацыйнага, рамеснага і гандлёвага цэнтра Полацкай зямлі з міжнароднымі сувязямі.

Найважнейшай знаходкай, якая пацвярджае высокі статус горада, сталі два донца посуду з асабістым гербам князя Ізяслава Уладзіміравіча.

«Гэта можа сведчыць пра тое, што сам князь быў на гэтым паселішчы і для яго вырабляўся спецыяльны посуд. Відавочна, што загад аб збудаванні горада на гэтым месцы быў аддадзены князем Ізяславам», — пракаментаваў Вайцяховіч.

Выяўленне двух кніжных зашпілек паказвае на наяўнасць у горадзе царкоўнай літаратуры і пісьменных людзей. А фрагмент прычерноморскіх амфары з процарапанной скандынаўскай рунай распавядае аб міжнародным гандлі.

«У XI стагоддзі… сюды прывозілі віно ці аліўкавы алей з Прычарнамор’я. Але ўладальнік гэтых амфар быў скандынаў, які адзначаў свой посуд менавіта на той мове, на якой пісаў», — адзначыў археолаг.

Як адзначыў даследчык, росквіту горада на Менцы прыйшоў канец з-за чарады ваенных канфліктаў. Раскопкі на малым гарадзішчы зафіксавалі пласты татальнага пажару XI стагоддзя.

Умацаванні былі моцна пашкоджаны, і іх аднаўленне палічылі немэтазгодным. Гістарычны лёс горада быў вырашаны.

«Калі князь Усяслаў Брачыслававіч аддаў Менскую воласць у якасці княжацкага надзелу свайму сыну Глебу, той, паглядзеўшы на ўсё гэта, зразумеў, што значна прасцей, танней і больш выгадна будзе пабудаваць новы горад на Свіслачы. Што ён, уласна кажучы, і зрабіў»

Падчас сезона раскопак удалося выявіць шмат унікальных артэфактаў, якія пралілі святло на жыццё старажытных жыхароў Менска. У іх ліку:

• Ліцейная форма для вырабу ўпрыгожванняў, у тым ліку рэдкай шыракарогай лунніцы, якая раней лічылася выключна імпартнай. «Аказваецца, іх выраблялі тут, на месцы», — заяўляе Вайцяховіч.
• Куршская фібула (зашпілька для плашча), аплаўленая ў пажары. «Вельмі рэдкая знаходка для нашых тэрыторый. Чалавек загінуў або страціў фібулу падчас пажару. Ён быў куршам з тэрыторыі Прусіі. Магчыма, гэта быў нейкі найміт, які ўдзельнічаў у штурме горада«,-выказаў меркаванне навуковец.
• Мноства ювелірных упрыгожванняў, замкаў, ключоў, таварных пломбаў і слядоў разнастайных рамесных майстэрняў.

Цяпер археолагаў чакае камеральная апрацоўка каласальнага аб’ёму знойдзеных матэрыялаў. «Мяркуецца, што ўсе гэтыя матэрыялы па гісторыі старажытнага Менска будуць выдадзеныя ў двух тамах», — падзяліўся планамі Андрэй Вайцяховіч.

Навукоўцы не выключаюць, што раскопкі могуць працягнуцца ў будучым годзе ў надзеі знайсці некранутыя познімі пабудовамі пласты старажытнарускага часу. Гісторыя старажытнага Менска, падобна, яшчэ гатовая паднесці сюрпрызы.